Otwierasz silos kukurydziany na początku zimowego żywienia. Front kiszonki jest ciepły w dotyku, w narożnikach widać szarawe plamy, zapach jest lekko octowy zamiast kwaśno-mlecznego. To są sygnały, że kiszonka przy otwarciu wchodzi w fazę tlenową – że pleśnie pracują. To jest też moment, w którym do TMR Twoich krów trafiają mikotoksyny, których nie widać i których poziom nie jest znany. A aflatoksyna B1 z kiszonki metabolizowana przez wątrobę krowy trafia do mleka jako aflatoksyna M1 – i skutkuje odrzutem partii przez skup. W tym artykule tłumaczymy jak do tego dochodzi i jak się przed tym chronić.
Mikotoksyny w kiszonkach powstają na dwóch etapach i przez dwa różne typy grzybów. Na polu: grzyby z rodzaju Fusarium infekują kukurydzę podczas wzrostu, szczególnie intensywnie przy mokrych i chłodnych sezonach. Produkują przede wszystkim deoksyniwalenol (DON), zearalenon (ZEA) i fumonizyny – mikotoksyny obecne w ziarnie jeszcze przed zbiorem, niezależnie od procesu zakiszania. Zakiszanie ich nie eliminuje – są termostabilne i fermentacyjnie odporne.
Przy przechowywaniu i otwarciu silosu: grzyby z rodzajów Aspergillus i Penicillium rozwijają się przy dostępie tlenu – przy nieszczelnym foliowaniu, w miejscach niedostatecznego ugniecenia lub na froncie kiszonki otwieranej każdego dnia. Produkują aflatoksyny i ochratoksynę A – często w temperaturach poniżej 20°C, co oznacza, że zimowe otwieranie silosu nie chroni przed ich produkcją.
Hodowców bydła mlecznego, dla których kiszonka kukurydziana stanowi bazę TMR przez większość roku. Szczególnie narażone są stada intensywnie żywione paszami z dużym udziałem kiszonki kukurydzianej, stada korzystające z kiszonki ze starych lub źle foliowanych silosów i hodowcy zakupujący kiszonkę od innych producentów bez analizy profilu mikotoksyn.
Subkliniczne skażenie kiszonki mikotoksynami rzadko daje jednoznaczny obraz kliniczny. Sygnały ostrzegawcze: niewyjaśniony spadek mleczności przy niezmienionym TMR, obniżone pobranie kiszonki przez krowy przy braku widocznej przyczyny, wzrost liczby przypadków ketozy i mastitis w stadzie (obie choroby nasilają się przy obciążonej wątrobie), zaburzenia rozrodcze (zearalenon – estrogenopodobny) i pogorszenie płodności stada. Szczególnie niepokojące: każdy z tych sygnałów pojawia się nagle wraz z otwarciem nowego silosu lub przy przejściu na inną partię kiszonki.
Aflatoksyna B1 z kiszonki jest metabolizowana przez wątrobę krowy do aflatoksyny M1, która wydalana jest z mlekiem. Normy UE dla aflatoksyny M1 w mleku są rygorystyczne – przekroczenie powoduje automatyczne odrzucenie całej partii mleka przez skup. To jest finansowe ryzyko bez ostrzeżenia: skażona kiszonka może przez tygodnie produkować mleko z aflatoksyną M1 na poziomie przekraczającym normę, zanim zostanie to wykryte.
Mikotoksyny z kiszonki atakują na dwóch etapach: przy zakiszaniu (Fusarium – DON, ZEA, fumonizyny) i przy otwieraniu silosu (Aspergillus, Penicillium – aflatoksyny, ochratoksyna A). Żadne jedno narzędzie nie chroni skutecznie na obu etapach – potrzebna jest pierwsza linia obrony przy zakiszaniu i druga przy karmieniu zwierząt. DioDan chroni kiszonkę od środka, ToxControl Ruminants chroni zwierzę od środka.
DioDan® to inokulant biologiczny stosowany przy zakiszaniu kukurydzy i traw. Bakterie kwasu mlekowego zapewniają szybką i głęboką fermentację mlekową, która obniża pH masy i stabilizuje ją tlenowo. Bakterie produkujące kwas propionowy hamują drożdże odpowiedzialne za zagrzewanie frontu kiszonki po otwarciu silosu – główny mechanizm wtórnej produkcji aflatoksyn przy codziennym pobieraniu kiszonki.
Dobra kiszonka – szybko i głęboko sfermentowana, stabilna tlenowo – to kiszonka z mniejszą szansą na wtórny rozwój pleśni. DioDan nie eliminuje mikotoksyn polowych (Fusarium), ale minimalizuje warunki sprzyjające tym, które powstają przy przechowywaniu i otwieraniu. Szczegóły: DioDan®.
ToxControl® Ruminants to preparat JHJ opracowany z uwzględnieniem specyfiki metabolizmu przeżuwaczy – środowiska żwacza, jego pH i czasu retencji treści pokarmowej. Łączy adsorpcję sorbentów glinokrzemianowych (wiązanie polarnych mikotoksyn) z biotransformacją enzymatyczną J-zyme® (rozkład fumoniizyn, trichotecenów i ZEA) na nieszkodliwe metabolity.
Dla hodowcy mlecznego kluczowe znaczenie ma ochrona przed aflatoksyną B1: ToxControl Ruminants wiąże aflatoksyny w jelicie, zmniejszając ilość dostępną do metabolizmu wątrobowego i konwersji do aflatoksyny M1 wydalnej z mlekiem. Stosowany przez cały rok przy kiszonkach kukurydzianych jako baza TMR. Szczegóły: ToxControl® Ruminants.
DioDan stosować przy każdym zakiszaniu kukurydzy i traw – aplikacja przez opryskiwacz podczas zbioru. ToxControl Ruminants stosować przez cały sezon żywieniowy kiszonką kukurydzianą, ze zwiększoną dawką w momentach widocznych oznak zagrzewania się kiszonki lub przy przechodzeniu na nową partię z nieznaną historią przechowywania.
Przy podejrzeniu skażenia kiszonki warto zlecić analizę profilu mikotoksyn w laboratorium akredytowanym – wynik pozwala precyzyjnie dobrać dawkę ToxControl i ocenić ryzyko dla poziomu M1 w mleku.
Mikotoksyny w kiszonkach są trudne do wykrycia, trudne do wyeliminowania i kosztowne w skutkach. Ale dwuetapowa ochrona – biologiczne zakiszanie i enzymatyczna neutralizacja w dawce – daje hodowcy bydła realną kontrolę nad tym ryzykiem. DioDan przy silosie, ToxControl Ruminants przy żłobie.
Sprawdź produkty JHJ: DioDan® · ToxControl® Ruminants
Przeczytaj też:Mikotoksyny w paszy – profilaktyka biologiczna · Zakiszacz do kukurydzy – przewodnik · Mikotoksyny w paszy – objawy u zwierząt
Wsparcie dla bydła: Krowy mleczne
Dobieramy preparaty indywidualnie do Twojej fermy – bez zobowiązań. Napisz do nas, odpowiadamy szybko.
Napisz do nas
