Rozporządzenie UE 2019/6 weszło w życie w 2022 roku i zmieniło reguły gry dla każdego hodowcy dostarczającego żywność na rynek europejski. Profilaktyczne stosowanie antybiotyków u grup zdrowych zwierząt jest zakazane. Rynek idzie dalej: sieci handlowe i zakłady mięsne wprowadzają programy RBA (Raised Without Antibiotics), dla których ograniczenie stosowania antybiotyków to nie tylko wymóg prawny, ale warunek handlowy. JHJ od lat odpowiada na to wyzwanie biologicznymi alternatywami – fitobiotykami, probiotykami i zakwaszaczami, które budują odporność stada i zmniejszają presję patogenów, zanim pojawi się konieczność interwencji.
Rozporządzenie UE 2019/6 wprowadza kilka kluczowych zakazów: profilaktyczne stosowanie antybiotyków u grup zdrowych zwierząt, stosowanie antybiotyków jako promotorów wzrostu, stosowanie antybiotyków krytycznie ważnych dla medycyny człowieka u zwierząt bez szczegółowego uzasadnienia. Poza regulacjami prawnymi presja rynkowa jest równie silna: segment żywności produkowanej bez antybiotyków (RBA) rośnie w całej Europie, a wymogi dotyczące rejestracji i ograniczania stosowania antybiotyków coraz częściej pojawiają się w kontraktach z zakładami mięsnymi i sieciami handlowymi.
Antybiotykooporność to problem o wymiarze globalnym, ale dla hodowcy ma też bezpośrednie konsekwencje praktyczne: coraz częstsze niepowodzenia terapeutyczne przy zakażeniach szczepami opornymi, wyższe koszty leczenia, ograniczenia w rejestracji nowych produktów leczniczych weterynaryjnych. Stado, które regularnie wymaga interwencji antybiotykowej, to stado z niewystarczającą odporność biologiczną – i jednocześnie argument za tym, że profilaktyka biologiczna jest inwestycją, nie kosztem.
Sygnały ostrzegawcze: regularne profilaktyczne stosowanie antybiotyków przy każdym odsadzeniu lub przemieszczaniu zwierząt; wzrost dawek lub zmiana preparatów z powodu nieskuteczności; nawracające epizody tych samych chorób mimo leczenia; wskaźnik stosowania antybiotyków wyraźnie wyższy niż średnia sektora. Każda z tych sytuacji sygnalizuje, że biologiczna odporność stada jest niewystarczająca i wymaga wzmocnienia na poziomie mikroflory, bariery jelitowej lub odporności nieswoistej.
Większość interwencji antybiotykowych w hodowli trzody i drobiu dotyczy zakażeń jelitowych (E. coli, Salmonella, Clostridium) i układu oddechowego. Te zakażenia rzadko są nieuchronne – rozwijają się wtedy, gdy presja patogenów przekracza biologiczną odporność stada. Fitobiotyki obniżają presję patogenów przez bezpośrednie działanie antybakteryjne, probiotyki wzmacniają odporność kolonizacyjną jelit, zakwaszacze utrzymują niskie pH wody i paszy. Te trzy warstwy ochrony razem zmniejszają prawdopodobieństwo, że ciężar zakażenia przekroczy próg kliniczny wymagający interwencji.
Fitobiotyki (FitoAcid Advance P, FitoFix) działają antybakteryjnie i hamują quorum sensing – system komunikacji bakteryjnej uruchamiający masowe wydzielanie czynników wirulencji. Probiotyki (Lavipan) zasiedlają jelito korzystną mikroflorą, która konkuruje z patogenami o nisze ekologiczne i produkuje substancje hamujące ich wzrost. Zakwaszacze (Baracid P, Salmacid) utrzymują kwaśne pH wody i paszy, eliminując patogeny zanim trafią do jelita i aktywując enzymy trawienne.
FitoAcid® Advance P to płynny preparat do wody pitnej łączący fitobiotyki (tymol, karwakrol, aldehyd cynamonowy – system PhytoPower) z kwasami organicznymi (pHControl) i substancjami pomocniczymi (Support+). Fitobiotyki działają antybakteryjnie wobec Gram-dodatnich (Clostridium, Staphylococcus) i – w synergii z kwasami organicznymi – wobec Gram-ujemnych (E. coli, Salmonella). Woda jako nośnik aplikacji umożliwia szybkie dotarcie do całego stada bez ingerencji w recepturę paszy – szczególnie cenne w stadach zagrożonych lub w okresach podwyższonego ryzyka.
FitoFix® to preparat sypki do paszy oparty na tymolu (50 mg/g) i aldehydzie cynamonowym, mikrokapsułkowanych w uwodornionym oleju roślinnym. Mikrokapsułkowanie chroni substancje aktywne przed degradacją przy granulowaniu paszy i uwalnia je stopniowo w całym przewodzie pokarmowym – w tym w jelicie cienkim i grubym, gdzie presja Clostridium i E. coli jest najwyższa. FitoFix przeznaczony jest dla trzody chlewnej i drobiu jako biologiczna alternatywa dla antybiotykowych stymulatorów wzrostu.
FitoAcid® Advance łączy fitobiotyki z kwasami organicznymi w formie sypkiej do paszy pełnoporcjowej. Dostępny jest również dla cieląt (wyższe dawki w paszy pre-starter i starter), co czyni go jednym z nielicznych fitobiotyków paszowych dedykowanych przeżuwaczom. System PhytoPower + pHControl + Support+ zapewnia kompleksowe działanie na różnych poziomach przewodu pokarmowego.
Seria Lavipan obejmuje formy dostosowane do różnych gatunków i technologii żywienia: GOLD (kruszonka do paszy), L500 (do granulowanej paszy przemysłowej), L050 (sypki dla trzody), PL5 (do wody), GEL (dla piskląt). Regularnie stosowane probiotyki Lavipan budują stabilną mikroflorę jelitową przez cały cykl produkcyjny – odporność kolonizacyjna wykształcona przez korzystną mikroflorę jest najtrwalszą biologiczną barierą przed patogenami jelitowymi.
Strategia biologiczna JHJ nie jest jednorazową interwencją – to program ciągły. Lavipan stosowany przez cały cykl buduje bazę mikrobiotyczną, FitoAcid Advance P lub FitoFix obniżają presję patogenów, zakwaszacze zabezpieczają wodę i paszę. W stadach pracujących pod presją konkretnych patogenów lub w ramach programu RBA warto skonsultować dobór preparatów z doradcą JHJ, który pomoże dopasować program do specyfiki fermy.
Rozporządzenie UE 2019/6 odpowiada na globalny problem antybiotykooporności. Nadmierne stosowanie antybiotyków u zwierząt przyspiesza selekcję opornych szczepów bakterii, które mogą przenosić się na człowieka. Zakaz profilaktycznego stosowania antybiotyków u grup zdrowych zwierząt ma zmusić hodowców do inwestycji w biologiczną odporność stada jako pierwszą linię obrony.
Fitobiotyki działają antybakteryjnie przez mechanizmy inne niż antybiotyki – destabilizują błony bakteryjne, hamują quorum sensing, blokują enzymy wirulencji. Nie generują oporności krzyżowej z antybiotykami i nie pozostawiają rezyduów w tkankach. Stosowane profilaktycznie obniżają presję patogenów jelitowych, zmniejszając prawdopodobieństwo klinicznego zakażenia wymagającego interwencji antybiotykowej.
Probiotyki, fitobiotyki i zakwaszacze są preparatami profilaktycznymi – nie zastępują antybiotyków przy stwierdzonym zakażeniu wymagającym leczenia. Ich rola polega na budowaniu odporności biologicznej stada, która zmniejsza częstotliwość sytuacji wymagających interwencji. W stadach z wdrożonym biologicznym programem profilaktycznym potrzeba stosowania antybiotyków jest mierzalnie niższa – bez całkowitego ich wyeliminowania.
Przeczytaj też: Jak ograniczyć antybiotyki u brojlerów · Probiotyki vs antybiotyki
Sprawdź produkty JHJ: FitoAcid® Advance P ·FitoFix® ·Lavipan® GOLD
Wsparcie dla gatunków: Brojlery · Tuczniki · Prosięta
Dobieramy preparaty indywidualnie do Twojej fermy – bez zobowiązań. Napisz do nas, odpowiadamy szybko.
Napisz do nas
